มติชนจัดงานเสวนา “สู่ฟ้าเสวยสวรรค์ มหัศจรรย์งานศิลป์พระเมรุมาศ รัชกาลที่ 9”

เมื่อวันที่ 24 พฤศจิกายน ที่อาคารนิทรรศน์รัตนโกสินทร์ ถนนราชดำเนินกลาง บริษัท มติชน จำกัด (มหาชน) ร่วมกับ นิทรรศน์รัตนโกสินทร์ จัดงานเสวนา “สู่ฟ้าเสวยสวรรค์ มหัศจรรย์งานศิลป์พระเมรุมาศ รัชกาลที่ 9” พบกับ 4 บุคคลสำคัญผู้อยู่เบื้องหลังการรังสรรค์งานสร้างพระเมรุมาศ โดยนำผลงานมาสาธิตและอธิบายขั้นตอนการทำงานอย่างใกล้ชิด ประกอบด้วย นายสมชาย ศุภลักษณ์อำไพพร นายช่างศิลปกรรมอาวุโส กรมศิลปากร ผู้ออกแบบพระโกศจันทน์ , นายสมชาย บุญประเสริฐ ช่างปั้นปูนสดเมืองเพชรบุรี ผู้ควบคุมงานปั้นประติมากรรมสัตว์หิมพานต์, นายชิน ประสงค์ ผู้ปั้นสุนัขทรงเลี้ยงคุณทองแดง คุณโจโฉ ประดับข้างพระจิตกาธาน และนางนิดา ปิณฑานนท์ ผู้จัดทำผ้าม่านประดับพระเมรุมาศ

พร้อมเสริมองค์ความรู้ก่อนเข้าชมนิทรรศการพระเมรุมาศจากวิทยากรทั้ง 4 ท่าน ประกอบด้วย ดร.นนทพร อยู่มั่งมี ผู้เขียน ธรรมเนียมพระบรมศพและพระศพเจ้านาย, ดร.เกรียงไกร เกิดศิริ ผู้เขียน งานพระเมรุ : ศิลปสถาปัตยกรรม ประวัติศาสตร์ และวัฒนธรรมเกี่ยวเนื่อง, ผศ.ดร.รุ่งโรงจน์ ภิรมย์อนุกูล ผู้เขียน รามเกียรติ์วัดพระแก้ว เขียนใหม่ในรัชกาลที่ 7 และ รศ.ยุวดี ศิริ ผู้ร่วมเขียน สู่ฟ้าเสวยสวรรค์ โดยมี นายวิกรานต์ ปอแก้ว และนายเอกภัทร เชิดธรรมธร เป็นผู้ดำเนินรายการ

รศ.ยุวดี ศิริ อาจารย์ประจำคณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ผู้ร่วมเขียนหนังสือ สู่ฟ้าเสวยสวรรค์ กล่าวถึงงานเชิงสัญลักษณ์ในพระราชพิธีพระบรมศพว่า รายละเอียดหลายอย่างที่ปรากฏในพระราชพิธีพระบรมศพนั้น ศิลปิน จิตรกร สถาปนิก และนายช่างเพิ่งเพิ่มเติมในช่วง 2 สัปดาห์ก่อนพระราชพิธีพระบรมศพ ด้วยเหตุนี้ รายละเอียดเหล่านั้นจึงยังไม่ได้รับการเผยแพร่ทางสื่อ

รศ.ยุวดีกล่าวว่า ในงานพระราชทานเพลิงของเจ้าฟ้าองค์อื่นๆ ฉากบังเพลิงจะเป็นภาพเทวดา แต่สำหรับในหลวงรัชกาลที่ 9 เป็นภาพนารายณ์อวตาร ปรากฏอยู่ 4 ด้าน 8 ปาง นอกจากนี้ ฉากบังเพลิง 2 สี คือ สีชมพูและสีส้ม สีส้มนั้น สื่อถึงสีประจำวันพฤหัสบดี ซึ่งเป็นวันเสด็จสวรรคต ไม้ประดับบริเวณลานอุตราวัฏนั้น ส่วนใหญ่ได้มาจากสวนนงนุช ลายกระถางจะมีดอกดาวเรือง 9 ดอก และส่วนที่สำคัญที่สุดที่สื่อถึงรัชกาลที่ 9 คือ นพปฎลมหาเศวตฉัตร บริเวณชั้นเชิงกลอนที่ 7 จะมีพระโพธิสัตว์ในสวรรค์ชั้นดุสิต ส่วนนี้เป็นจุดที่ประชาชนพึงกราบไหว้

นายสมชาย บุญประเสริฐ ผู้ควบคุมงานปั้นประติมากรรมสัตว์หิมพาน กล่าวว่า ปั้นปูนสดมานานกว่า 30 ปี โดยสืบทอดมาจากช่างปั้นเมืองเพชรบุรีจากรุ่นสู่รุ่น ปูนที่ใช้ปั้นเป็นปูนโบราณ มีส่วนผสมจากวัสดุธรรมชาติ และครั้งนี้ได้รับความไว้วางใจจากกรมศิลปากรให้ร่วมปั้นประติมากรรมสัตว์หิมพานต์ประกอบงานพระเมรุมาศในหลวงรัชกาลที่ 9 เนื่องจากเคยถวายงานปั้นประติมากรรมสัตว์หิมพานต์ประกอบงานพระเมรุสมเด็จพระเจ้าภคินีเธอ เจ้าฟ้าเพชรรัตนราชสุดา สิริวัฒนาพรรณวดี มาก่อน

ระหว่างนั้นมีการสาธิตปั้นปูนสด “นกอรหัน” หรือนกหน้าคน สัตว์หิมพานต์ที่อยู่ในสระอโนดาต ด้านทิศตะวันตก โดยนายสมชายกล่าวว่า ปั้นประติมากรรมสัตว์หิมพานต์ถวายงานพระเมรุมาศในหลวง รัชกาลที่ 9 เป็นจำนวนกว่า 120 ชิ้น มีทีมงานไม่ต่ำกว่า 50 คน โดยรูปแบบงานปั้นมีส่วนคล้ายคลึงกับงานพระเมรุสมเด็จพระเจ้าภคินีเธอ เจ้าฟ้าเพชรรัตนราชสุดา สิริวัฒนาพรรณวดี แต่ครั้งนี้มีสัตว์ประจำทิศ และงานปั้นยึดตามหลักโบราณจากวัดสุทัศนเทพวราราม

นายชิน ประสงค์ ผู้ปั้นสุนัขทรงเลี้ยงคุณทองแดง คุณโจโฉ ประดับข้างพระจิตกาธาน กล่าวว่า ในปี 2553 เคยถวายงานแด่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดช ในการปั้นคุณทองแดงและครอบครัว มาถึงคราวนี้ ตัวเองและครอบครัวรู้สึกดีใจมากที่ได้ถวายงานแด่รัชกาลที่ 9 เป็นครั้งสุดท้าย โดยการปั้นคุณโจโฉนั้น นายชินเปิดเผยว่า ตัวเองไม่รู้จักคุณโจโฉมาก่อน การปั้นอาศัยเพียงภาพถ่ายฝีพระหัตถ์ของในหลวงรัชกาลที่ 9 ซึ่งเคยตีพิมพ์ลงหนังสือ ราชินี จำนวน 3 ภาพที่สำนักพระราชวังส่งให้ดูเป็นแบบ ดังนั้น จึงต้องวางแผนการปั้นและกำหนดสัดส่วนของสุนัขทรงเลี้ยงตัวแรกนี้ขึ้นใหม่ทั้งหมด โดยคำนึงถึงขนาดว่าควรไล่เลี่ยกับขนาดของรูปปั้นคุณทองแดง

Cr: matichon.com